Hacerul-Esved, Kâbe-i Müşerrefe’nin köşelerinden biri olup tavafın başlangıç ve bitiş noktası sayılmaktadır. Müslümanların gönlünde büyük bir yeri vardır. Rivayete göre, Cebrail (a.s), Kâbe’yi inşa ettiği sırada İbrahim (a.s)’a bu taşı getirmiştir. Hacerul-Esved, ışığı doğuya ve batıya saçılan bembeyaz bir taştı. Tavafın başlangıç noktası olması için yerleştirildi.
Kâbe ile birlikte Hacerul-Esved de zamanla birçok onarım ve yenilemeden geçti. Bunlardan en dikkat çekeni, Kureyş döneminde yaşanmıştır. O sırada Hacerul-Esved’in yerine kimin koyacağı konusunda kabileler arasında anlaşmazlık çıkmıştı. Kureyşliler, “Bu kapıdan ilk kim girerse o koysun” dediler. İlk giren kişi Muhammed (s.a.v) oldu. Dediler ki: “Bu el-Emin” Cahiliye zamanında ona “el-Emin” (güvenilir) derlerdi. Kureyşliler, “Ey Muhammed, senden razıyız” dediler. Bunun üzerine Peygamber (s.a.v) bir örtü getirilmesini istedi, örtüyü yere serdi, taşı onun üzerine koydu ve şöyle dedi: “Her kabileden bir adam gelip örtünün bir kenarını tutsun. Daha sonra Hacerul-Esved’i kaldırdılar ve Peygamber (s.a.v) taşı yerine yerleştirdi. Peygamber (s.a.v) Hacerul-Esved’i kendisi yerine koyarak aralarındaki ihtilafı çözmüş oldu.
Hacerul-Esved’i Selamlamanın Meşruiyeti
Şeyh İbn-i Useymîn gibi âlimler, Hacerul-Esved’in selamlanmasının öperek ya da sadece sağ elle işaret ederek yapılabileceğini belirtmişlerdir. Bazı halk arasında sanıldığı gibi taşın kutsanması veya ondan bereket umulması gibi bir anlam taşımaz. Amaç ibadeti yerine getirmektir, bereket ummak değildir. Nitekim Ömer (r.a) şöyle demiştir: “Eğer Resûlullah (s.a.v)’in seni öptüğünü görmeseydim, ben de seni öpmezdim.”
Suudi Arabistan Krallığı’ın Hacerul-Esved’e Gösterdiği Özen
Tevhid güneşi bu mübarek topraklarda doğduğu andan itibaren, Kâbe kalplerin en derinindeki gayesi olmuş, üstün ve eşsiz bir ihtimam elde etmiştir. Bu özen, Suudi Arabistan Krallığı’nın Haremeyn-i Şerifeyn’in tüm birimlerine ve ziyaretçilerinin hizmetine gösterdiği kapsamlı ve titiz ilginin bir parçasıdır. Bu yüzden Suudi Arabistan Krallığı, Beytullah’ın sadık bir hizmetkârı ve bu yüce makamın eşsiz bir koruyucusu olmuştur. Krallığın her devirde Kâbe, önceliklerinin en başında yer almış, tevhidin yüceltilmesi gibi o da yüceltilmiş, şeriatın hükümlerine verilen önem gibi ona da ihtimam gösterilmiştir. Bundan dolayı Hacerul-Esved her zaman özel bir ilgiye mazhar olmuştur.
Hacerul-Esved’e gösterilen özen dolu çalışmalardan en belirgin olanları şunlardır:
-
Tavaf Başlangıç Noktasının Aydınlatılması: Hacerul-Esved’in karşısına, tavafın dini açıdan geçerli olacak şekilde başlangıç noktasını göstermesi için özel bir aydınlatma yerleştirilmiştir. Bu uygulama, özellikle kalabalık zamanlarda ya da üst katlarda tavaf edenlerin taşı açıkça görememesi durumunda doğru noktadan başlamalarını sağlar. Böylece tavafın geçerliliği korunur ve kolaylıkla doğru noktada işaret vermeye yardımcı olur.
-
Hacerul-Esved’in Temizliği ve Bakımı: Hacerul-Esved, modern teknolojilerle ve uluslararası standartlara uygun özel maddelerle temizlenmekte; metal çerçevesi gerektiğinde değiştirilmektedir. Gümüş çerçevesi iki kez yenilenmiştir; İlk olarak Kral Halid döneminde (1979) İkinci olarak Kral Fahd döneminde (2001).
-
Dijital Belgeleme: 1442 Hicri (2021) yılında, "Focus Stack Panorama" teknolojisiyle Hacerul-Esved yüksek çözünürlükte görüntülenmiştir. 1.050 adet ultra HD fotoğraf çekilmiş, 3 boyutlu dijital modeli oluşturulmuştur. Bu işlem bir haftadan fazla sürmüş ve türünün dünyada ilk örneği olmuştur.
-
Sanal Gerçeklik Uygulaması: “Akıllı Kâbe Örtüsü Projesi” kapsamında, 2024 Zeki Hizmetler Vizyonu içinde Kâbe ve Hacerul-Esved dijitalleştirilmiştir. Bu sayede dünyanın dört bir yanındaki müslümanlar bu kutsal mekânları yakınlaştırılmış sanal ortamda detaylı şekilde görebilmektedir.
-
Hacerul-Esved’i Öpme Tertibi: Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Gözetimi Genel Başkanlığı, ziyaretçilerin düzenli ve güvenli şekilde Hacerul-Esved’i öpmeleri için bir plan geliştirmiştir. Hacerul-Esved’in yanında, güçlü bir ipe tutunan görevli bir personel yer almakta, hacı ve umrecilerin ibadetini kolaylaştıracak şekilde kalabalığı yönlendirmekte ve taşı doğru şekilde öpmeleri konusunda insanlara rehberlik etmektedir.
-
Gümüş Çerçevenin Parlatılması: Başkanlık Hacerul-Esved’in çevresindeki gümüş çerçeveyi 2021, 2022 ve 2024 yıllarında özel parlatıcılarla temizletmiştir. Malzemeler Almanya ve İtalya’dan özel olarak ithal edilmiştir. Uygulama, bu mukaddes nişanenin korunmasında gösterilen üstün kabiliyeti ortaya koyacak nitelikli bir Suudlu uzman ekip tarafından gerçekleştirilmiştir.
-
Düzenli Koku ve Temizlik Hizmetleri: Hacerul-Esved ve Mültezem bölgesi, düzenli olarak en kaliteli kokular sürülmekte ve temizlenmektedir. Bu işlem, mekânın güzelliğini ve görkemini artırmak için yapılmaktadır.
Suudi Arabistan Krallığı, Hadim-u Harameyn-i Şerifeyn ve güvenilir veliahdı önderliğinde Haremeyn-i Şerifeyn’e yakışacak tüm hizmeti sunmaktadır. Beytullah’a ve Hacerul-Esved’e gösterilen çaba ihlas ve liderliğin örneği olmuştur. Bu ihtimam sadece fiziksel bir görevi değil, İslam’a ve müslümanlara karşı derin bir sorumluluğu, ibadetleri kolaylaştırmayı ve Beytullah’ın misafirlerine hizmet etmeyi ifade etmektedir.